Жасыратыны жоқ, кәсіби спортшылардың диетасы олардың әрқайсысы үшін мұқият таңдалады және өте қатаң сақталады. Спортшының диетасы оған өз міндеттерін орындауға және жарыстар мен жаттығуларда максималды нәтиже көрсетуге көмектесуі керек. Белгілі бір нәтижелерге қол жеткізу үшін табиғи диетаны пайдалы қоспалармен және қосымша дәрумендер мен микроэлементтермен байыту қажет.
Бұл кәсіби спортшылар туралы. Сіз бен біз өз денсаулығымызға, әл-ауқатымызға және жақсы фитнеске қамқорлық жасайтын қарапайым адамдарға күнделікті диетаға жақсартатын дәрілерді қосуымыз керек пе? Немесе рационды мұқият теңестіру бізге жеткілікті ме?
Спорт әрқашан денеге қосымша жүктеме болып табылады. Барлығы қарапайым-энергияны неғұрлым көп жұмсасаңыз, соғұрлым оның орнын толтыру керек. Жаттығу залында жұмсалатын маймен бірге басқа элементтер де тезірек өңделеді – және олардың тепе-теңдігі біздің әл-ауқатымыз үшін өте маңызды. Денеде дәрумендердің, микро және макроэлементтердің әрқашан сау тепе - теңдігінің сақталуы маңызды – содан кейін физикалық белсенділік бізге сау және әдемі болуға көмектеседі.1
Бұған қалай жетуге болады?
Біріншіден, дұрыс тамақтану арқылы. Тамақ біздің жағдайымызға тікелей әсер етеді, бізге қажетті калория мен белсенді компоненттерді береді. Дұрыс тамақтану туралы көптеген ақпарат көздері бар - сіз мамандандырылған сайттарға, аспаздық блогтарға, нутрициологқа, диетологқа жүгіне аласыз, залда жаттықтырушыңызбен кеңесіңіз және т.б. Салауатты рациондар әртүрлі, дәмді, жарқын және қызықты болды – және қазіргі уақытта салауатты өмір салтын сақтау пайдалы ғана емес, сонымен қатар көңілді және қызықты. Көптеген тамақтану жөніндегі мамандар дұрыс тамақтанудың үш негізгі қағидасын ұстану керек деген пікірмен келіседі.
Энергия түсімі мен оның шығындарының сәйкестігі
Тұтынылатын калория мөлшері сіздің энергия шығынын жабуы маңызды. Ағзаның салауатты тонусын сақтау үшін рұқсат етілген калория тапшылығы 5-10% – дан аспайды.2 Заттар алмасуы негізгі заттар алмасумен (ағзаның қалыпты жұмысын қамтамасыз ету үшін жұмсайтын минималды энергиямен) және қосымша энергия шығынымен (оның ішінде физикалық белсенділікті ескере отырып) анықталады.3
Әр түрлі рацион
Тамақтану адам ағзасындағы көмірсулар, майлар, ақуыздар, дәрумендер, минералдарды теңестіруі керек.

-
қуат пен жылдамдық жұмысында ақуыздың белсенді алмасуы жүреді, яғни ақуыз тағамы басым болуы керек;
-
төзімділікпен жұмыс істегенде көмірсулар мен липидтер алмасуы белсендіріледі, демек, мұндай жаттығулар кезінде майлар мен көмірсуларды көбірек тұтыну қажет.
Егер сіз спортпен шұғылдансаңыз, заттардың алмасуы сәл басқаша жұмыс істей бастайды және бұл сіздің рационыңызды жасау кезінде ескерілуі керек:
Мысалы, егер сіз таңертең саябақта жүгірсеңіз немесе велосипед теуіп жүрсеңіз – бұл көмірсулар "күйіп кететін" жүктеме, демек, таңғы асқа май мен көмірсулар көп тұтынылуы керек. Егер сіз кешке жаттығу залында күш жаттығуларын ұнататын болсаңыз, сізге көбірек ақуыз2, 3 қажет.
Дұрыс тамақтану режимі
Оның тиімділігі төрт факторға байланысты:
1. Күніне қанша рет тамақтанасыз;
2. Тамақтану арасындағы аралықтар қандай;
3. Сіз қай уақытта тамақтанасыз;
4. Тағамның калория мөлшері.
-
30-35% – таңғы ас;
-
35-40% – түскі ас;
-
30-35% – кешкі ас.
Сарапшылар күніне 3-5 рет 3-4 сағат аралықпен тамақтануды ұсынады. Бұл таңғы ас, түскі ас, кешкі ас және олардың арасындағы екі тағам. Калория мөлшері бойынша рационды келесідей бөлу керек:

Дұрыс тамақтану кезінде адамның жеке ерекшеліктерін ескеру маңызды. Егер сіз қандай да бір мәселелерге күмәндансаңыз, кеңес алу үшін маманға хабарласқан дұрыс. Ең дұрысы - диетологпен кеңесу, денсаулығыңыздың барлық ерекшеліктері туралы, қандай спорт түрімен айналысатындығыңыз және не үшін айналысатындығыңыз туралы айту. Ол барлық осы аспектілерді ескере отырып, спорттық тамақтанудың оңтайлы рационын жасайды.2, 3
Спорттық қоспалар
Сізде болуы мүмкін сұрақтардың бірі: егер мен спортпен шұғылданып, дұрыс тамақтансам, рационға биологиялық белсенді қоспаларды қосу керек пе? Әуесқой спортшыларға қажет ең маңызды нәрсе - жарақат алу қаупін азайтуға және сүйек саулығы мен бұлшықет тонусын қолдауға мүмкіндік беретін дәрумендер, микро және макроэлементтер. Ол үшін белсенді өмір салтын ұстанатындар үшін арнайы ББҚ бар.

-
Кальций. Бұл макроэлемент сүйек саулығын нығайтуға, бұлшықет пен жүрек-қантамыр жүйесінің жұмысын жақсартуға көмектеседі;4
-
D дәрумені. Кальцийдің ағзаға сіңуіне көмектеседі;5
-
K2 дәрумені. Ол ағзадағы кальцийдің түзу таралуына жауап береді, оны дәл қажет жерге – сүйектер мен бұлшықеттерге бағыттайды;6
-
Магний. Бұлшықет пен сүйектің, сондай-ақ жүрек - тамыр жүйесінің саулығына әсер ететін тағы бір элемент. Магний тапшылығы жаттығулардың тиімділігіне әсер етіп қана қоймай, бұл процесті жарақатты етуі мүмкін. Сондықтан оның ағзадағы деңгейі қалыпты болуы маңызды;7
-
Мырыш. Ол дененің барлық мүшелері мен тіндерінде кездеседі, бірақ оның барлық көлемінің 83% қаңқа бұлшықеттері мен сүйектерінде болады. Алайда, олардың саулығынан басқа, мырыш иммунитеттің күйіне әсер етеді, жүректің және басқа да көптеген органдардың саулығын сақтауға көмектеседі.8
ББҚ құрамында келесі компоненттер әсіресе өзекті:
Бұл дәрумендер мен элементтердің барлығы биологиялық белсенді қоспада кездеседі Кальций Д3 Актимед. Бұл денеге жүктеменің жоғарылауы кезінде ерлер мен әйелдерге жарамды. Бұл тек спортпен шұғылдану ғана емес, сонымен қатар жоғары жұмыс ырғағы, саяхат және т.б. Кальций Д3 Актимед сүйектердің беріктігін, бұлшықет тонусын және жалпы белсенділікті сақтауға қабілетті. 2 толық курсқа бір қаптама жеткілікті - бұл бірге жаттығуды бастауға жақсы себеп.9
Кәсіби спорт туралы айтатын болсақ, қандай спорттық қоспаларды қабылдау керек? Жаттықтырушымен және диетологпен кеңескен дұрыс. Мамандар қолайлы нұсқаларды табу үшін сіздің ағзаңыздың барлық ерекшеліктерін ескереді.
Әдебиет
- Тарасова Н. С., Лавренчук С. С., Лавренчук А. А., Беликов Р. А. Спортивное питание.(Спорттық тамақтану) Pedagogics, psychology, medical-biological problems of physical training and sports, стр. 254–257. 2009.
- Назарова М. В., Бабенко Л. В. Питание спортсменов. Вестник Казахского национального медицинского университета, (Спортшылардың тамақтануы. Қазақ ұлттық медицина университетінің хабаршысы) №2, стр. 366–368. 2012.
- Дұрыс тамақтану принциптері. Роспотребнадзор. Жүгінген күні: 27.10.2023.
- Студеникин В. М., Курбайтаева Э. М. Кальциопенические состояния и их коррекция. Лечащий врач. 2010 (Кальциопениялық күйлер және оларды түзету. Емдеуші дәрігер)
- Васильева Е. П., Немтинов Д. С. Дефицит витамина D. Молодой ученый, № 4 (451), стр. 92–93. 2023. (Д витаминінің жетіспеушілігі. Жас ғалым)
- Кузьмина А. Д. Клинические аспекты применения витамина K2 в лечении остеопороза, место в клинических рекомендациях. Scientist. 2021.(Остеопорозды емдеуде К2 витаминін қолданудың клиникалық аспектілері, клиникалық ұсыныстардағы орны)
- Недогода С. В. Роль препаратов магния в ведении пациентов терапевтического профиля. Лечащий врач. 2009. (Магний препараттарының терапевтік бейіндегі пациенттерді басқарудағы рөлі. Емдеуші дәрігер)
- Ткачева Н., Елисеева Т. Цинк (Zn): значение для организма и здоровья + 30 лучших источников. Журнал здорового питания и диетологии, стр. 5–14. 2022 (ағза мен денсаулық үшін маңызы + 30 ең жақсы көздер. Салауатты тамақтану және диетология журналы
- Кальций Д3 Актимедті қолдану жөніндегі нұсқаулық.



