Кальций біздің денсаулығымыз үшін өте маңызды. Ересек адамның ағзасында оның шамамен бір килограмы бар! Шамамен 98% сүйек тінінде, ал қалған екеуі дененің басқа жүйелерінің жұмысына көмектеседі.1

-
құрылыс, тығыздық, сүйек және тістың саулығы;
-
бұлшықеттің жиырылуы;
-
жүйке импульстарының берілуі;
-
қанның ұюын сақтау;
-
нейромедиатор мен гормондардың синтезіне қатысу;
-
жүрек соғу жиілігін реттеу;
-
метаболикалық процестердің қалыпты ағымы;
-
иммундық жүйенің дұрыс жұмыс істеуі.
Кальций организмде қандай процестерге қатысады?
Оның жетіспеушілігі сүйек беріктігінің бұзылуына, остеопороздың дамуына, бұлшықеттердің, жүрек-тамыр және жүйке жүйелерінің бұзылуына әкелуі мүмкін. Сондықтан денситометрия және қан анализі сияқты зерттеулер арқылы ағзадағы кальций деңгейін бақылау өте маңызды.1
Барлық маңыздылығымен бұл элементті біздің денеміз синтездемейді: оны тек сырттан – тамақ пен арнайы қоспалар арқылы алуға болады. Егер рационды таңдау азды – көпті түсінікті - ұсыныстарды сайттардан, нутрициологтардан, диетологтардан және тіпті блогерлерден табуға болса, ал дәрі-дәрмектермен жағдай қиынырақ. Дәріханалар құрамында әртүрлі кальций тұздары бар көптеген препараттарды ұсынады. Қайсысын таңдау керек?
Біріншіден, кальцийдің ағзаға өздігінен сіңбейтінін есте ұстаған жөн. Бұл процеске бірнеше факторлар әсер етеді.
-
Д дәруменінің деңгейі, ол ішекте тамақтан келетін кальцийдің белсенді сіңуін реттейді, сонымен қатар бүйректегі кальцийдің реабсорбциясын реттейді. Кальций мен D дәруменінің қалыпты деңгейі сау сүйек тінін қалыптастырудың негізі болып табылады. Д дәруменінің жетіспеушілігімен кальций денеге дұрыс мөлшерде енсе де, дұрыс сіңірілмейді, сондықтан D дәруменінсіз кальций препараттарын қабылдау іс жүзінде пайдасыз болады;2
-
К витаминінің деңгейі. Кальций қатысатын сүйек тінінің минералдануы остеокальцин ақуызының әсерімен тікелей байланысты, оның белсенділігі К витаминінің болуына байланысты. К витаминінің жетіспеушілігімен кальций иондары байланыспайды және сүйек матрицасына тасымалданбайды;3, 4
-
ПТГ деңгейі. Паратироид гормоны организмдегі кальций балансына да әсер етеді, сүйек пен минералды метаболизмді реттеуге қатысады. Оның жетіспеушілігімен кальций де дұрыс сіңірілмейді;2
-
Сондай-ақ, кальцийдің қалыпты сіңуі үшін организмде магний, фосфор, калий, мырыш, кремний, хром, марганец және басқалары сияқты заттардың барабар көлемінде болуы қажет.3

Ілеспе элементтердің ұқсас әртүрлілігі жаңылыстыруы мүмкін. Кальцийді қандай түрде тұтыну керек?

-
Кальций карбонаты. Ең көп таралған нұсқа, өте арзан, оңай сіңіріледі. Кальцийдің тәуліктік дозасын (1000 мг) тәулігіне 500 мг-нан 2 таблетка қабылдау арқылы қамтамасыз етуге болады;
-
Кальций глюконаты. Ең қолайлы жағдайларда кальцийдің сіңуі шамамен 20 % құрайды. 7 сонымен қатар, көбінесе кальций глюконаты бар препараттарда Д3 дәрумені болмайды, ал Д3 дәрумені кальцийді сіңірудің маңызды шарты болып табылады. Кальцийдің бұл түрінің маңызды артықшылығы – оның төмен бағасы;
-
Кальций цитраты. Бұл формада кальций суда толығымен ериді және асқазан сөлінің қышқылдығына немесе тағамға қарамастан сіңеді. Бұл әсіресе асқазан сөлінің қышқылдығы төмен науқастарға қатысты.5
Әдетте, кальций препараттары бірнеше топқа бөлінеді:
Қандай кальций жақсы сіңеді?
Мұның бәрі ағзаның жеке ерекшеліктеріне байланысты. Қосылыста Д дәруменінің болуы кальцийдің сіңуін жақсартатынына қарамастан, әр түрлі адамдарда дәрі-дәрмектерді қабылдаудың өзіндік ерекшеліктері болуы мүмкін. Дәрі - дәрмектерді таңдауға сенімді болу үшін алдымен дәрігермен кеңескен дұрыс.
Кальций препараттарының ішінде Кальций-Д3 Никомедті қарастыруға болады. Бір таблеткада 500 мг кальций карбонаты және 200 ХБ D3 дәрумені бар, онсыз кальцийдің дұрыс сіңуі мүмкін емес. Препарат апельсин, жалбыз немесе құлпынай мен қарбыздың дәмі бар шайнайтын таблетка түрінде қол жетімді, оларды сумен ішудің қажеті жоқ,6 күніне 2 таблеткадан қабылдау керек.
Әдебиет
- Студеникин В. М., Курбайтаева Э. М. Кальциопениялық күйлер және оларды түзету. Емдеуші дәрігер. 2010.
- Ершова О. Б., Белова К. Ю., Назарова А. В. Кальций және D дәрумені: олар туралы не білеміз? РМЖ, № 12, 719. 2011-беттер.
- Тедеева М. Е. Кальцийге бай тағамдар. FoodAndHealth. Жүгінген күні: 12.04.2023.
- Крутихина С. Б., Горелов А. В., Яблокова Е. А., Полотнянко Е. Ю. Кальцийдің, D және К дәрумендерінің балалардың тірек-қимыл аппаратының саулығын қалыптастырудағы рөлі. Фарматека, № 2. 2019.
- Ершова О. Б., Белова К. Ю. Ревматологиядағы кальций препараттарының рөліне заманауи көзқарас. РМЖ, № 20, 1152-бет. 2004.
- Кальций-Д3 Никомед препаратын медициналық қолдану жөніндегі Нұсқаулық.
- Елисеева Т., Мироненко А. Кальций (Ca, calcium) сипаттамасы, ағзаға әсері, ең жақсы көздері. Салауатты тамақтану және диетология журналы. 2020.



