Балаларға арналған кальцийдің мөлшері

Баланың сау өсуі мен дамуы көптеген факторларға байланысты, ал ең бастысы ‑ ағзаға ақуыздардың, майлардың, көмірсулардың, витаминдердің және микро және макроэлементтердің жеткілікті түсуі.

Барлығының ішінде балаларға арналған кальций ең маңыздысы шығар - өйткені ол қаңқаның толық өсуіне, тістердің, сүйектердің, бұлшықеттердің, жүректің және т.б. саулығына жауап береді.¹

Алайда, ерте жастағы балаларда кальций алмасуына байланысты проблемалар жиі кездеседі. Қарқынды өсіп келе жатқан ағзаға кальцийдің көп мөлшері қажет, бірақ соңғы онжылдықтарда балалардың рационында құрамында осы минерал бар тағамдар аз. Сондықтан балалардағы кальций жетіспеушілігінің алдын алу мен түзетудің тиімді әдісі қазіргі уақытта кальций қосылған препараттар болып отыр.²

Кальций баланың денесінде қандай функцияларды орындайды?

Кальций – бала денесінің негізгі "құрылыс материалы" - оның 99% - ы сүйектер мен тістерде шоғырланған. Нәресте өмірінің бірінші жылында оның салмағы 3 есе, ал бойы 1,5 есе артады, бұл нәресте ағзасының кальцийге деген қажеттілігі осы кезеңдерде пропорционалды түрде өсетінін білдіреді. Ағзаның қатты тіндерінің қалыптасуына қатысу кальцийдің бірден бір қызметі емес. Бұл минерал организмде жүретін көптеген процестер мен реакцияларға қатысады.

Балада кальций жетіспеушілігі неге қауіпті?

Жаңа туған нәрестелерде жиі кездесетін мәселе - рахит. Бұл ауруда кальций мен фосфор алмасуы бұзылады, бұл сүйек түзілу процестерінің бұзылуына әкеледі. Рахиттің даму қаупі кальций алмасуымен тікелей байланысты басқа маңызды элементтің — D дәруменінің жетіспеушілігімен артады, егер рахит уақытында анықталмаса және оны емдеумен айналыспаса, онда баланың денсаулығына әсері өте ауыр болады. Қаңқа түзілуінің бұзылуынан басқа, бұл ауру кезінде дамудың артта қалуы, бұлшықеттің әлсіздігі, психикалық дамудың бұзылуы және т. б.

Кальций тапшылығына байланысты жиі кездесетін мәселе - кариес. Ол сүт тістері пайда болғаннан кейін бірден пайда болуы мүмкін, ал оларды тұрақты тістерге ауыстырғаннан кейін проблема тек нашарлайды. Кариестің даму қаупі басқа минералдардың — магний, фтор, мырыштың жетіспеушілігімен арта түседі.

Балаға қанша кальций қажет?

6 айға дейінгі жаңа туған нәрестелерге күн сайын 500 мг-ға дейін осы элемент қажет;
6 айдан 12 айға дейін бұл норма 600 мг-ға дейін артады;
1 жастан 2 жасқа дейін — күніне 800 мг дейін;
3 жастан 6 жасқа дейін — күніне 900 мг;
7 жастан 10 жасқа дейін — 1100 мг;
11 жастан 17 жасқа дейін — 1200 мг.⁵

Рационды қалыптастыру кезінде ата‑аналар асқазан-ішек жолынан кальцийдің тек 20-40%-ы сіңетінін есте ұстауы керек. Мысалы, ему кезінде нәресте күн сайын шамамен 750 мл емшек сүтін алады, оның құрамында шамамен 300 мг кальций бар, бірақ оның тек 66%-ы ғана сіңеді. Кальцийдің ішектен сіңу процесіне D дәрумені үлкен әсер етеді.

Кальций тапшылығының алдын алу

Кальцийдің қалыпты тепе-теңдігін сақтаудың маңызды шарты - жеткілікті физикалық белсенділік. Бұл бұлшықеттер мен сүйектерді нығайтуға, жүрек‑тамыр жүйесін дамытуға және баланың жалпы дамуына оң әсер етеді.¹

Баланың ағзасына кальцийдің дұрыс мөлшерін қалай сақтауға болады?

Азық – түліктің арасынан бірінші орында кальций мен D дәруменіне бай сүт тұр, 2 жастан 8 жасқа дейінгі балаларға күнделікті кальцийге деген қажеттілікті қамтамасыз ету үшін күн сайын шамамен 0,5 литр сүт ішу жеткілікті.

Бұл элементке сондай ақ мына өнімдер бай:

Ірімшік;
Йогурт;
Цитрус;
Брокколи;
Жапырақты көкөністер.

Дегенмен, маңызды элементтердің жетіспеушілігін болдырмау үшін құрамында кальций мен D дәрумені бар қоспалар қолданылады.⁴

Мұндай қоспаларға Кальций‑Д₃ Никомед жатады. Оны 3 жастан бастап қабылдауға болады. Бұл жағдайда дозаны дәрігер таңдайды. 5 жастан 12 жасқа дейінгі балаларға күніне 1-2 таблетка, ал 12 жастан асқан балаларға күніне 2 рет 1 таблетка немесе күніне 1 рет 2 таблетка беріледі.

Кальций‑Д₃ Никомед - бұл әр түрлі дәмдері (апельсин, жалбыз, құлпынай‑қарбыз, лимон) бар шайнайтын таблеткалар.

Кальций‑Д₃ Никомедтің екі таблеткасында 1000 мг кальций және 400 МЕ D дәрумені бар;
Препараттың күшейтілген түрі бар — Кальций‑Д₃ Никомед Форте. Ол екі таблеткадағы D — 800 МЕ дәруменінің ұлғайтылған мөлшерімен сипатталады.⁶

Есіңізде болсын, егер денсаулыққа қатысты проблемалар туындаса,
міндетті түрде дәрігермен кеңесу керек.

Әдебиет

Громова О. А. Педиатриядағы кальций тапшылығының маңызы және оны түзету жолдары // ВСП. 2007. №2.
Санникова Н. Е., Стенникова Ольга Викторовна. Ерте жастағы балалардағы кальций тапшылығының алдын алу және түзетуге арналған диеталық терапияның заманауи мүмкіндіктері // ВСП. 2007. №1.
Кожевникова Елена Николаевна, Николаева С. В. Балалардың тамақтануындағы кальцийдің маңызы // ВСП. 2010. №5.
Ших Евгения Валерьевна, Махова А.А., Емельяшенков Е.Е. Дәруменді -минералды кешенді қабылдау - баланың сүт өнімдерін жеткіліксіз тұтыну жағдайында кальций тапшылығын толтырудың ұтымды жолы // ВСП. 2018. №3.
Николаева С.В. Балалар үшін кальций мен D дәруменінің маңызы. Педиатрия. Қосымша Consilium Medicum. 2012. № 3.
Кальций‑Д₃ Никомед және Кальций‑Д₃ Никомед Форте препаратын қолдану жөніндегі нұсқаулық.